1883 թ. ապրիլի 30-ին Պրահայում ծնվել է չեխ գրող-երգիծաբան, դրամատուրգ, լրագրող, Կարմիր բանակի կոմիսար Յարոսլավ Հաշեկը, որը հեղինակել է ավելի քան 1500 պատմվածքներ ու ֆելետոններ, սակայն, նրան ճանաչման ու փառքի է արժանացրել իր «Քաջարի զինվոր Շվեյկի արկածները համաշխարհային պատերազմի ժամանակ» անավարտ վեպը։
Շվեյկի կերպարն առաջին անգամ հայտնվել է Յարոսլավ Հաշեկի 1912 թվականին հրատարակված «Քաջարի զինվոր Շվեյկը այլ հետաքրքիր պատմություններ» պատմվածքների ժողովածուում։ Հինգ տարի անց՝ նա արդեն Կիևում լույս տեսած «Քաջարի զինվոր Շվեյկը ռուսական գերության մեջ» վիպակում էր։
1920-22 թվականներին Հաշեկը գրում է վեպի երեք մասերը և սկսում չորրորդը, բայց չի կարողանում այն ավարտել։ Նա ծանր հիվանդ, անկողնուն գամված մինչև վերջին շունչը թելադրել է վեպը։ Հաշեկը մահացավ 1923 թվականի հունվարի 3-ին և նրա «Քաջարի զինվոր Շվեյկի արկածները» վեպը մնաց անավարտ։
Յոզեֆ Շվեյկը մինչև պատերազմը զբաղվում էր գողացած շների վաճառքով։ Զինվորական բժշկական հանձնաժողովը նրան «կատարյալ ապուշ» էր համարել և ազատել զինվորական ծառայությունից։ Նա տառապում էր ռևմատիզմով, բայց երբ կանչում են զորակոչային հանձնաժողովի ներկայանալու, նա ծանրացնելով հիվանդությունը` հենակներով և սայլակով է ներկայանում։ Հետո ամեն ինչ անում է ու հայտվում հոսպիտալում, կայազորի բանտում, մեղադրվում է որպես դասալիք և սիմուլյանտ, բայց ի վերջո ճանաչվում է զինվորական ծառայությանը պիտանի։
«Քաջարի զինվոր Շվեյկի արկածները» չեխերեն ամենահայտնի վեպն է, որը թարգմանվել և հրատարակվել է բազմաթիվ լեզուներով։
Հայերեն հրատարակվել է երեք անգամ՝ առաջին հրատարակությունը վերնագրված է «Քաջ զինվոր Շվեյկի արկածները համաշխարհային պատերազմի ժամանակ» (1936), մյուս երկուսը` «Քաջարի զինվոր Շվեյկի արկածները համաշխարհային պատերազմի ժամանակ» (1973 և 1978թթ.)։ Առաջին թարգմանությունը ռուսերենից կատարել է Վահան Տեր-Առաքելյանը, երկրորդը` Սուրեն Վահունին։
Շվեյկի արկածները աշխարհի տարբեր կինոստուդիաներ էկրանավորել են երկու տասնյակից ավելի անգամներ։
Շվեյկի և վեպի մյուս հերոսների դասական կերպարները ստեղծել է նկարիչ Յոզեֆ Լադան։ Տուշով արած նրա մի քանի հարյուր նկարները ոչ միայն օգտագործվել են վեպի տարբեր տարիների, տարբեր լեզուներով հրատարակությունների համար, այլև թողարկվել են առանձին գրքերով։
Այս սատրիական կերպարը անտարբեր չի թողել նաև քանդակագործներին։ Այստեղ առանձնացրել ենք աշխարհի տարբեր քաղաքներում տեղադրված Շվեյկի արձանները։
