Այսօր հայ քանդակագործության և գեղանկարչության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի Երվանդ Քոչարի ծննդյան օրն է: Նրա անունը դարձել է նորարարության, ստեղծագործ համարձակության և ազգային արվեստի վերածննդի խորհրդանիշ։
Երվանդ Քոչարը ծնվել է 1899 թվականի հունիսի 15-ին Թիֆլիսում, շուշեցի Սիմեոն Քոչարյանի և Ֆեոկլա Մարտիրոսյանի ընտանիքում։։ Նա հայ քանդակագործության և գեղանկարչության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է, եռաչափ և կինետիկ գեղանկարչության հիմնադիրներից:
Երվանդ Քոչարը կրթություն է ստացել Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում։ Միաժամանակ սովորել է Գեղարվեստը խրախուսող կովկասյան ընկերության նկարչության և քանդակի դպրոցում (Շմերլինգի դպրոց), որտեղ ուսանել է հայ մեծ նկարիչ Եղիշե Թադևոսյանի դասարանում։ Մոսկվայում Քոչարը շարունակել է իր կրթությունը Պետական ազատ գեղարվեստական արվեստանոցներում՝ ուսանելով Պյոտր Կոնչալովսկու դասարանում։
Երվանդ Քոչարը, վերադառնալով Թիֆլիս, մասնակցում է մի շարք հեղինակավոր ցուցահանդեսների և զբաղվում մանկավարժական գործունեությամբ՝ դասավանդելով նկարչություն։ Նրա տաղանդն ու մասնագիտական վարպետությունը բարձր գնահատականի են արժանանում, և նա ստանում է գեղանկարչության պրոֆեսորի կոչում։
Շուտով Քոչարը մեկնում է արտասահման՝ նախ հաստատվելով Կոստանդնուպոլսում, ապա՝ Վենետիկում։ Այստեղ նա դասավանդում է Մուրադ-Ռաֆայելյան վարժարանում, ստեղծում բազմաթիվ դիմաքանդակներ և ուսումնասիրում հայկական միջնադարյան մանրանկարչության հարուստ ժառանգությունը։ Վենետիկում ստեղծած աշխատանքների համար արժանանում է արծաթե մեդալի։
Հետագայում Քոչարը հաստատվում է Փարիզում, որը դառնում է նրա ստեղծագործական կյանքի ամենակարևոր հանգրվաններից մեկը։ Այստեղ բացվում են նրա անհատական ցուցահանդեսները, իսկ ստեղծագործությունները ներկայացվում են եվրոպական հեղինակավոր սրահներում։ Նրա արվեստը բարձր են գնահատում ժամանակի նշանավոր արվեստագետներն ու քննադատները։ Քոչարը մասնակցում է միջազգային ցուցահանդեսների՝ ներկայացնելով իր նորարարական գաղափարները և ձեռք բերելով համաշխարհային ճանաչում։
Հենց Փարիզում նա ձևավորում և զարգացնում է իր ամենանշանակալի հայտնագործությունը՝ «Տարածական նկարչությունը», որը միավորում էր գեղանկարչությունն ու քանդակագործությունը և արվեստի մեջ ներմուծում ժամանակի ու շարժման գաղափարը։ Այս նոր ուղղությունը նրան դասեց 20-րդ դարի ավանգարդ արվեստի խոշոր ներկայացուցիչների շարքին։
Չնայած միջազգային հաջողություններին և ճանաչմանը՝ Քոչարը վերադարձավ հայրենիք։ Երևանում նա շարունակեց իր ստեղծագործական գործունեությունը, մասնակցեց բազմաթիվ ցուցահանդեսների և ստեղծեց հայ արվեստի խորհրդանիշ դարձած գործերը։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից են Սասունցի Դավիթ, Վարդան Մամիկոնյան հուշարձանները, Կոմիտասի և այլ նշանավոր հայերի դիմաքանդակները։
Ստալինյան բռնաճնշումների տարիներին Քոչարը ենթարկվեց հետապնդումների և բանտարկվեց, սակայն հետագայում ազատ արձակվեց ու շարունակեց իր ստեղծագործական ուղին։ Նրա արվեստը վերջապես արժանացավ պետական բարձր գնահատանքի. նրան շնորհեցին Հայաստանի և Խորհրդային Միության ժողովրդական նկարչի կոչում, ինչպես նաև բազմաթիվ պետական պարգևներ։
Երվանդ Քոչարը մահացել է 1979 թվականին Երևանում՝ թողնելով արվեստի անգնահատելի ժառանգություն։ 1984 թվականին Երևանում բացվել է Երվանդ Քոչարի թանգարանը, որտեղ այսօր պահպանվում և ցուցադրվում են մեծ արվեստագետի ստեղծագործությունները։ Նրա արվեստը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին, իսկ անունը մնացել է հայկական և համաշխարհային մշակույթի պատմության մեջ որպես նորարարության ու ստեղծագործական ազատության խորհրդանիշ։
